حساسیت فصلی
بهار برای اغلب ما فصل زایش و زیابیی است؛ اما برای برخی افراد زمان حساسیت فصلی است. افراد مبتلا به آلرژی فصلی، این فصل را با آبریزش بینی، قرمزی چشمها و عطسههای پیدرپی میگذارنند. البته بهار تنها فصلی نیست که میتواند حساسیت ایجاد کند؛ برخی افراد در فصول دیگری این مشکل را تجربه میکنند. در این مقاله به بررسی علل و راههای درمان حساسیت فصلی میپردازیم.
حساسیت فصلی یا آلرژی فصلی چیست؟
سیستم ایمنی بدن وظیفهی دفاع از بدن را در برابر عوامل بیماریزای خارجی دارد؛ اما این سیستم در برخی از افراد به عوامل بیخطر واکنش نشان میدهد و منجربه واکنشهای ازدیاد حساسیت میشود. که شایعترین آنها همان حساسیت فصلی است که در ۱۰ تا ۳۰ درصد مردم دیده میشود. سیستم ایمنی این افراد نسبت به مواد حساسیت زای موجود در محیط مثل گرد و خاک، گرده گیاهان، قارچها، ادویه جات، موی حیوانات و … واکنش بیش ازحد نشان میدهد و باعث بروز حساسیت (علائمی شبیه به سرماخوردگی) میشود.
علائم حساسیت فصلی
در طی واکنش حساسیت، سیستم ایمنی شروع به واکنش بیشازحد کرده و هیستامین و لکوترینها را ترشح میکند. این مواد منجربه التهاب بینی، سینوسها و پلکها میشوند.
علائم حساسیت فصلی شبیه به علائم سرماخوردگی است؛ بااینتفاوتکه سرماخوردگی ناشی از عفونت ویروسی است؛ اما حساسیت فصلی از واکنش بیشازحد سیستم ایمنی به عوامل بیخطر ایجاد میشود:
- گرفتگی بینی
- آبریزش بینی
- اشک ریزش
- قرمزی و خارش چشم
- عطسه
- سرفه
- خارش بینی، کام دهان و گلو
- تورم زیر چشمها و کبود شدن پوست این ناحیه
- ترشحات پشت حلق
- خستگی
علائم شدید حساسیت فصلی
برخی از افراد علائم شدیدتری را تجربه میکنند که عبارتند از
-
- تعریق
- سردرد
- ازدسترفتن حواس بویایی و چشایی
- درد صورت؛ ناشی از انسداد سینوسها
- خارش که از گلو به بینی و گوشها منتشر میشود.
-
درمان حساسیت فصلی
-
درمان دارویی
- اسپریهای کورتیکواستروئیدی بینی: این اسپریها التهاب، خارش و آبریزش بینی را بهبود میدهند. این اسپریها اغلب اولین داروهاییاند که برای حساسیت فصلی تجویز میشوند. این داروها معمولاً عوارض خاصی ایجاد نمیکنند.
- آنتیهیستامینها: آنتیهیستامینها اغلب بهصورت قرص در دسترساند؛ اما قطره و اسپریهای آنتیهیستامین نیز موجود است. رایجترین قرصهای آنتیهیستامین شامل لوراتادین و ستیریزین هستند.
- ضداحتقانها: داروهای ضداحتقان بهصورت قرص، شربت و اسپریهای بینی در دسترساند. ضداحتقانهای خوراکی شامل سودوافدرینها و ضداحتقانهای اسپری شامل فنیل افرین هیدروکلرید و اکسی متازولین است. ضداحتقانهای خوراکی میتوانند با عوارض جانبی مثل افزایش فشار خون، بیخوابی و سردرد همراه باشند. اسپریهای ضداحتقان نباید برای بیش از ۲ تا ۳ روز پشتسرهم مصرف شوند.
- کرومولین سدیم: این دارو بهصورت اسپری و قطرهی چشمی موجود است. این دارو جلوی آزادسازی هیستامین را میگیرد و ازاینطریق از علائم آلرژی فصلی جلوگیری میکند. بهتر است مصرف این دارو پیش از شروع علائم آغاز شود. این دارو عوارض جانبی مهمی ندارد.
- تعدیلکنندهی لکوترین: قرص مونته لوکاست از این دسته است. این دارو جلوی عملکرد لکوترینها را میگیرد. لکوترینها دستهای از مواد شیمیایی هستند که سیستم ایمنی بدن ما ترشح میکند. لکوترینها باعث واکنشهای حساسیت مثل افزایش تولید مخاط میشوند. این دارو معمولاً زمانی تجویز میشود که فرد نمیتواند از اسپریهای بینی استفاده کند. این دارو میتواند منجربه سردرد شود. همچنین در برخی موارد نادر عوارض جانبی روانی مانند افسردگی و توهم ایجاد میکند.
- ایپراتروپیوم: این دارو بهصورت اسپری بینی در دسترس است و از آبریزش شدید بینی جلوگیری میکند. عوارض جانبی این دارو شامل خشکی بینی و گلودرد است. این دارو برای افراد مبتلا به آب سیاه چشم یا گلوکوم و همچنین مردان دچار بزرگی پروستات توصیه نمیشود.
- کورتیکواستروئیدهای خوراکی: گاهی از داروهای کورتیکواستروئید خوراکی مثل پردنیزون برای بهبود علائم حساسیت فصلی استفاده میشود.
- واکسن آلرژی (آلرژی شات): اگر حساسیت فصلی با دارو بهبود پیدا نکند یا عوارض جانبی داروها برای شما آزاردهنده باشد، میتوانید از واکسنهای آلرژی استفاده کنید. این واکسنها در بازههای زمانی مشخصی طی ۳ تا ۵ سال تزریق میشوند. در این واکسنها مقادیر کمی مواد آلرژن (حساسیتزا) وجود دارد که باعث میشود بدن شما بهمرور به این مواد عادت کند و حساسیت از بین برود. این روش درمانی برای حساسیت به گردهی گیاهان، مایتها و حیوانات مفید است.
نکات تغذیهای در آلرژی فصلی
کدام غذاها مضرند؟
. رایجترین مواد خوراکی حساسیتزا شامل موز، خیار، طالبی، انواع ملون، انواع سس، گوچه فرنگی و مشتقات آن، ادویه جات، بادام زمینی، توت فرنگی و تخمه آفتابگردان است.
